Pestka i makuch oliwki jako biomasa — import z Tunezji, Maroka, Hiszpanii
Jeśli prowadzisz dział zakupów w ciepłowni z paleniskiem wielopaliwowym albo w zakładzie przemysłowym, który ma na tapecie dywersyfikację miksu paliwowego — pestka i makuch oliwki są tematem, który warto rozłożyć na czynniki pierwsze. To nie jest egzotyka. To ustabilizowany strumień z basenu Morza Śródziemnego, który od kilku sezonów regularnie ląduje w polskich portach i jedzie ruchomymi podłogami do kotłowni od Szczecina po Rzeszów.
W BGT importujemy pestkę i makuch oliwki z Tunezji, Maroka i Hiszpanii — bezpośrednio od olejarni, jako produkt uboczny procesu tłoczenia oliwy. Poniżej masz konkret: czym różni się pestka od makuchu, jakie parametry realnie dostajesz na wadze, ile to kosztuje, jak wygląda logistyka i gdzie są pułapki, o których dowiesz się dopiero po pierwszym rozładunku, jeśli nikt cię wcześniej nie ostrzeże.
Bez ściemy, z liczbami — tak jak lubisz.
Pestka a makuch oliwki — to nie to samo paliwo
Na rynku obie nazwy latają wymiennie, a różnica jest fundamentalna i przekłada się bezpośrednio na kaloryczność, popiół i cenę. Jeśli kupujesz "biomasę oliwną" bez sprecyzowania frakcji, kupujesz kota w worku.
Pestka oliwki (olive pit, hueso de aceituna)
Twarde, drzewiaste nasiono oddzielone od miąższu i wypłukane z resztek oleju. To najbardziej "czyste" paliwo z tej rodziny — jednorodne granulometrycznie (3–8 mm), suche, o niskiej zawartości popiołu. W Hiszpanii nazywają to hueso de aceituna limpio (czysta pestka) i sprzedają jako paliwo premium do kotłów na biomasę.
- Kaloryczność: 19–21 MJ/kg (LHV, przy wilgotności 8–12%)
- Popiół: 1–2%
- Wilgotność: 8–12%
- Gęstość nasypowa: 650–720 kg/m³
Makuch oliwki (olive cake, orujillo, grignons)
Wytłok — to, co zostaje po ekstrakcji oleju z całej oliwki (pestka + miąższ + skórka). Może być surowy (wilgotny, po prasowaniu — tzw. alperujo) albo suszony i po ekstrakcji rozpuszczalnikowej (orujillo). Do celów energetycznych importujemy zwykle orujillo — suchy, ustabilizowany, wysoka gęstość energetyczna.
- Kaloryczność: 17–19 MJ/kg (LHV)
- Popiół: 3–5% (wyższy przez skórkę i miąższ)
- Wilgotność: 10–14%
- Gęstość nasypowa: 500–600 kg/m³
Wniosek zakupowy: jeśli twój kocioł ma ograniczenia po popiele — bierz pestkę. Jeśli liczysz koszt GJ na tonę i kocioł znosi więcej popiołu (fluidalny, ruszt mechaniczny z odpopielaczem) — makuch daje niższy koszt jednostkowy energii.
Skąd to jedzie — geografia dostaw
Basen Morza Śródziemnego produkuje ponad 90% światowej oliwy, więc automatycznie jest głównym źródłem tego rodzaju biomasy. My pracujemy głównie z trzema kierunkami.
Hiszpania (Andaluzja)
Największy producent oliwy na świecie — sam region Jaén to około 20% globalnej podaży. Infrastruktura olejarni jest tam zindustrializowana, dostawcy mają certyfikaty, ważenie, laboratoria. To najbardziej "europejski" kierunek pod względem procedur, ale też najdroższy.
Tunezja
Drugi–trzeci producent świata w zależności od sezonu. Bardzo konkurencyjne ceny FOB Tunis/Sfax, dobra jakość pestki, ale trzeba pilnować kontraktu — wilgotność bywa "twórczo interpretowana", więc pracujemy tylko z olejarniami, które mają udokumentowaną historię eksportu do UE.
Maroko
Rosnący kierunek — Meknes, Fez, Beni Mellal. Ceny podobne do Tunezji, logistyka przez Casablankę albo Tanger Med. Jakość rosnąca, ale sezonowość bardziej odczuwalna niż w Hiszpanii.
Uzupełniająco: Grecja (Peloponez, Kreta — jakość świetna, ceny zbliżone do hiszpańskich), Włochy (Apulia — mało towaru na eksport, głównie lokalna konsumpcja) i Turcja (Egea — rosnący gracz, ale częściej eksportuje makuch niż pestkę).
Sezonowość — kiedy kupować, kiedy nie
Zbiory oliwek w basenie Morza Śródziemnego trwają od października do lutego, ze szczytem w listopadzie i grudniu. To ma bezpośrednie przełożenie na dostępność i cenę biomasy.
| Okres | Dostępność | Cena | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Październik–luty | Bardzo wysoka | Najniższa | Świeży towar, wilgotność wyższa |
| Marzec–maj | Wysoka | Stabilna | Optymalny czas na kontrakty roczne |
| Czerwiec–sierpień | Średnia | Rosnąca | Zapasy z olejarni, susza może uderzyć w produkcję kolejnego sezonu |
| Wrzesień | Niska | Najwyższa | "Przednówek" — czekamy na nowe zbiory |
Praktyczny wniosek: kontrakty roczne z odbiorem kwartalnym negocjuj w marcu–kwietniu. Wtedy olejarnie mają już zamknięty bilans sezonu, znają swoją nadwyżkę na eksport i są gotowe zablokować cenę.
Uwaga na anomalie klimatyczne — susze w Andaluzji w latach 2022–2024 zbiły produkcję oliwy o ponad 40% w niektórych regionach, co automatycznie przełożyło się na dostępność biomasy i wzrost cen o 25–35%. W 2026 sytuacja się ustabilizowała, ale to ryzyko wpisane w rynek.
Parametry techniczne — co powinno być w umowie
Nie ma sensu kontraktować "pestki oliwki" bez specyfikacji. Standard, który stosujemy w BGT i który sugerujemy jako minimum do wpisania w umowę:
- NCV (LHV) w stanie roboczym: min. 18,0 MJ/kg dla pestki, min. 16,5 MJ/kg dla makuchu
- Wilgotność całkowita: max 12% (pestka), max 14% (makuch)
- Popiół w s.s.: max 2,5% (pestka), max 5,0% (makuch)
- Zawartość chloru: max 0,1% (kluczowe dla korozji przegrzewaczy)
- Zawartość siarki: max 0,15%
- Granulometria pestki: 90% frakcji 3–8 mm
- Zanieczyszczenia obce: max 1% (kamienie, folia, metal)
Dodatkowo — i to jest coraz częściej wymagane przez odbiorców energetycznych — certyfikat KZR INIG lub ISCC EU potwierdzający pochodzenie i zrównoważony charakter biomasy. Bez tego nie zaliczysz strumienia jako OZE w rozliczeniu emisji CO₂.
Logistyka — jak to jedzie do Polski
Standardowa ścieżka, którą obsługujemy, wygląda tak:
- Załadunek u olejarni — luzem do naczep ruchoma podłoga (Hiszpania) albo do worków big-bag / kontenerów morskich (Tunezja, Maroko).
- Transport do portu załadunkowego — Algeciras, Valencia, Tunis, Casablanca, Tanger Med.
- Przewóz morski — statek masowiec do Gdańska lub Gdyni. Czas tranzytu: 8–14 dni z basenu zachodniego, 5–8 dni z Tunezji przez Sycylię.
- Przeładunek w porcie — na ruchoma podłoga lub wywrotki, opcjonalnie krótki bufor magazynowy w hali portowej.
- Dowóz do zakładu — ruchoma podłoga 90 m³ (ok. 25 t pestki, ok. 22 t makuchu), rozładunek na placu lub bezpośrednio do kosza podającego kotła.
Dla mniejszych wolumenów (do 500 t) sensowny jest wariant kontenerowy — 20-stopowe kontenery po ok. 20 t, dowóz ciągnikiem siodłowym pod bramę zakładu. Dla dużych wolumenów (od 3000 t rocznie) opłaca się kontrakt shipowy z rozładunkiem masowym w Gdańsku i dystrybucją ruchomą podłogą po odbiorcach w Polsce.
Zastosowanie w kotłach — gdzie to działa, a gdzie nie
Pestka i makuch oliwki nie są paliwem uniwersalnym. Sprawdzają się w konkretnych typach palenisk:
Kotły fluidalne (BFB, CFB)
Naturalne środowisko dla tej biomasy. Fluidalne złoże wybacza zmienną granulometrię, radzi sobie z popiołem, a wysokie temperatury spalania (800–900°C) wyciągają całą kaloryczność. Współspalanie do 30–40% udziału masowego z węglem lub zrębką idzie bez modyfikacji.
Kotły rusztowe (ruchome, mechaniczne)
Działają, ale wymagają uwagi na dwa punkty: spiekanie popiołu (temperatura mięknienia popiołu z makuchu może spadać do 900–1000°C przy wysokim K i Na) oraz regularność podawania — pestka jest sypka i płynie w koszach, makuch bywa mniej stabilny.
Kotły pyłowe
Tylko po zmieleniu do frakcji pyłowej. Rzadko robione w Polsce, częściej w Hiszpanii i we Włoszech, gdzie miksuje się to z węglem w energetyce zawodowej.
Kotły małoskalowe (poniżej 1 MW)
Nie polecamy bez dedykowanego palnika na biomasę agro. Ryzyko zapopielenia wymiennika i korozji jest realne.
Porównanie z innymi paliwami biomasowymi
Konkretnie i po kosztach — jak pestka oliwki wypada na tle popularnych alternatyw importowanych do Polski:
| Paliwo | NCV (MJ/kg) | Popiół (%) | Cena EXW port PL (EUR/t) | Koszt GJ (EUR) |
|---|---|---|---|---|
| Pestka oliwki | 19–21 | 1–2 | 145–175 | 7,3–8,6 |
| Makuch oliwki (orujillo) | 17–19 | 3–5 | 115–140 | 6,4–7,7 |
| PKS (łupina palmowa) | 17–19 | 3–6 | 155–185 | 8,6–10,3 |
| Pellet słonecznikowy | 16–18 | 3–5 | 135–165 | 8,0–9,7 |
| Zrębka leśna A1 | 10–13 | 1–2 | 95–120 | 8,3–10,5 |
| Pellet drzewny industrial | 17–18 | 0,7–1,5 | 175–210 | 10,0–11,7 |
Wnioski:
- Makuch oliwki to obecnie jedno z najtańszych paliw biomasowych na jednostkę energii — jeśli twój kocioł znosi popiół.
- Pestka oliwki konkuruje bezpośrednio z PKS — podobna kaloryczność, niższy popiół, często niższa cena.
- W porównaniu z pelletem drzewnym biomasa oliwna jest o 20–30% tańsza za GJ, ale wymaga innego reżimu kotłowego.
Ceny podane orientacyjnie na stan mid-2026, bazujące na kontraktach kwartalnych FCA port Gdańsk/Gdynia. W szczycie sezonu (listopad–luty) możliwe do 10% niżej, w przednówku (wrzesień) do 15% wyżej.
FAQ
Czy pestka oliwki wymaga certyfikatu KZR/ISCC?
Jeśli chcesz zaliczyć ją jako OZE w rozliczeniu emisji ETS lub w schemacie taryfy OZE — tak. BGT dostarcza wyłącznie towar z certyfikatem ISCC EU lub KZR INIG, z pełną ścieżką dokumentacyjną od olejarni. Bez certyfikatu — towar jest, cena jest niższa o ok. 8–12 EUR/t, ale rozliczenie emisji leci po standardzie paliwa kopalnego.
Ile realnie dostarczacie w jednej dostawie?
Standardowa ruchoma podłoga to 90 m³, co daje ok. 22–25 t pestki lub 18–22 t makuchu w zależności od gęstości nasypowej danej partii. Kontener 20' — ok. 18–20 t. Statek — od 1500 t (mniejszy masowiec) do 5000 t (pełny ładunek).
Czy można zmieszać pestkę z zrębką w jednym kotle?
Tak, i to jest częsty scenariusz. Blend 70/30 zrębka/pestka podnosi kaloryczność miksu o ok. 15%, stabilizuje spalanie zimą (gdy zrębka jest wilgotna) i nie wymaga modyfikacji palnika w kotle rusztowym. Dobre efekty widzimy też przy współspalaniu z węglem — do 20% masowo w kotle fluidalnym idzie bez problemów.
Jak długo można magazynować pestkę oliwki?
Przy wilgotności do 12% i wentylowanym magazynie — do 6–9 miesięcy bez utraty parametrów. Wyższa wilgotność (powyżej 14%) prowadzi do samonagrzewania i ryzyka zapalenia — nie magazynuj takiego towaru w hałdach powyżej 4 m wysokości.
Czy dostawa idzie z rozładunkiem, czy tylko pod bramę?
Standard ruchoma podłoga to rozładunek grawitacyjny na placu utwardzonym lub bezpośrednio do zasobnika kotła (jeśli jest dojazd). Kontenery 20' rozładowujemy wywrotem lub przez wysypywanie z palety wibracyjnej — do uzgodnienia w kontrakcie.
Podsumowanie
Pestka i makuch oliwki to sprawdzone, ustabilizowane paliwo dla ciepłowni i przemysłu, który ma paleniska wielopaliwowe. Kluczowe punkty do zapamiętania:
- Pestka = wyższa kaloryczność, niski popiół, wyższa cena — do wymagających kotłów.
- Makuch = niższa kaloryczność, wyższy popiół, najlepszy koszt GJ — do kotłów fluidalnych i rusztowych z odpopielaczem.
- Kontraktuj w marcu–kwietniu na sezon październik–wrzesień, z odbiorem kwartalnym.
- Wpisz do umowy KZR/ISCC, konkretne parametry (NCV, popiół, wilgotność, chlor) i tolerancje.
- Logistyka ruchoma podłoga lub kontenerowa — dobierz do wolumenu i infrastruktury zakładu.
Jeśli chcesz rozmawiać o konkretnym wolumenie, sprecyzowanych parametrach albo o próbnej dostawie do testu w twoim kotle — zgłoś się do zespołu handlowego BGT. Robimy oferty w 48 godzin, z pełną specyfikacją, ceną CIF Gdańsk lub DAP zakład, i próbką laboratoryjną do wglądu.
